|
Zaufanie podstawą więzi społecznych
Przyjęcie określonej definicji zaufania implikuje dokonanie podziału, typologii rozważanego zagadnienia. Współczesna socjologia dokonuje takiej typologii. Zaufanie w relacjach interpersonalnych wyzwala gotowość do współpracy. Podejrzliwość – przeciwnie, prowadzi do nastawień rywalizacyjnych. Tworzenie zaufania z innymi osobami odbywa się przez nawiązywanie kontaktu, komunikowanie się i obcowanie z innymi. Jakakolwiek więc forma dystansowania się do drugiego człowieka osłabia lub wręcz eliminuje zaufanie. Według Piotra Sztompki, zaufanie jest fundamentem niezbędnym dla funkcjonowania społeczeństwa. Jest ono ważne także dla funkcjonowania mniejszych grup społecznych. Jest niezbędnym czynnikiem demokracji i rozwoju gospodarczego, jest fundamentem bezpieczeństwa w codziennym życiu. Kryzys zaufania przynosi destrukcyjne skutki dla społeczeństwa (P. Sztompka, „Zaufanie”, Kraków 2007). Przywołany socjolog wskazuje na następujące relacje, w których zaufanie odgrywa istotną rolę w jakości życia społecznego: Zaufanie osobiste – do konkretnych osób znajomych, członków rodziny, przyjaciół. Ważnym kryterium są tu pewne przymioty osobiste tychże osób: ich wiarygodność, autentyczność, empatyczne zdolności, sposób funkcjonowania, jakość relacji, które te osoby posiadają z innymi. Zaufanie instytucjonalne – do różnych organizacji, instytucji, złożonych z anonimowych uczestników (Kościół, uniwersytet, szkoła, bank, giełda, przedsiębiorstwo…). Zaufanie pozycyjne – do określonych ról społecznych, zawodów, stanowisk bez względu na to, kto ją konkretnie zajmuje. Dzieje się to niezależnie od przymiotów osobistych konkretnego człowieka (lekarz, duchowny, policjant, wykładowca, adwokat, urzędnik…). Zaufanie komercyjne – do określonego produktu (przedmioty martwe, środki produkcji, rzeczy użytku publicznego...). Zaufaniem obdarza człowiek pewne produkty określonej marki, pochodzące z określonego kraju, wyprodukowane przez określoną firmę (por. P. Sztompka, „Socjologia”, Kraków 2007, s. 309). Warto na marginesie podkreślić, że z rozważanym zagadnieniem spotykamy się nie tylko w relacjach społecznych w dużych grupach, ale jest ono także istotne w kierownictwie duchowym. Obok kierownictwa instytucjonalnego, charyzmatycznego, sakramentalnego, „wcielonego”, można wyróżnić jeszcze kierownictwo duchowe, interpersonalne. I to właśnie w tym ostatnim fundamentalną rolę odgrywają: przyjaźń i zaufanie pomiędzy kierownikiem duchowym a osobą kierowaną (M. Szentmartoni, „Psychologia pastoralna”, Kraków 1995, s. 61-62). Okazuje się, że wielu o tym zapomina i wolą pozostawać w sferze pustych sloganów o przyjaźni i zaufaniu. Bywa, że w tych relacjach widzą nawet zagrożenie.
|